Türkçe Din Felsefesine Dair 55 Kitap Önerisi – Taner Beyter

//
572 Okunma
Okunma süresi: 6 Dakika

Tanrı’nın varlığı konusu öyle veya böyle bir şekilde hala çağdaş felsefecilerin gündeminde. Birçok teist ve ateist veya başka yaklaşımdan felsefeci konuya dair görüşlerini makaleler, kitaplar, podcastler veya videolar aracılığıyla dile getirmeye devam ediyor. Ülkemizde ise felsefeciler arasında din felsefesinin veya Tanrı’nın varlığının argümantasyon düzeyinde kendine çok yer edinmemiş olması birçok açıdan dikkate değer bir konu. Hegel, Marx veya Nietzsche gibi filozofların din ile Tanrı’ya dair görüşlerini inceleyen birçok akademik çalışma mevcut fakat benim sözünü ettiğim şey doğrudan doğal teoloji ve argümanlar düzeyinde özgün entelektüel ve felsefi savunular ve tezlerin görece az olması. Bilhassa ateistik perspektiften böylesi bir çalışmaya girmiş olan yerli felsefeci sayısı çok çok çok az. Fakat tam tersi bir biçimde, ülkemizdeki birçok teist felsefeci ve ilahiyatçı sözünü ettiğim türden entelektüel ve felsefi savunular kaleme almıştır. Böylesi bir manzara ile karşılaşmamızın birçok sebebi olsa gerek. Bu konuyu biraz açmak istiyorum izninizle.

Ateizmin Türkiye tarihindeki, özellikle de yakın tarihindeki yerine baktığımızda üç grup, dönem ve eğilim mevcut gibi duruyor:

  • Birinci ateistler: Ateizmi mevcut ideolojik ve politik görüşleri aracılığıyla veya dolayısıyla benimsemiş olan sol, sosyalist veya Marksist entelektüellerden oluşuyorlardı. Tarihsel olarak daha erken dönemlerde, yükselen politik tartışmalarda kendilerini göstermiş olduklarını söylemek mümkün. Ateizmleri, benimsedikleri materyalizm veya politik görüşün bir sonucuydu. Aralarında akademisyen, parti yöneticisi, politikacı, gazeteci veya aktivist olan ve toplumsal-politik gündemleri doğrudan ateizm gündemleri yokmuş gibi görüntü yaratan bir manzaradan söz ediyorum.
  • İkinci ateistler: Muazzez İlmiye Çığ, Turan Dursun, İlhan Arsel gibi isimlerin başını çektiği bir grup yazar, düşünür ve araştırmacı için ateizm bir tür İslam-eleştirisi, din eleştirisi ve tarihsel argümanlar temelinde yükseliyordu. Çoğunlukla ateistik din felsefesi değil teoloji-eleştirisi hakim eğilimdi.
  • Üçüncü ateistler: İnternet ateistleri, Yeni Ateistler ve kimi bilimsever kişilerden oluştuklarını söylemek yanlış olmayacaktır (Karikateist sayfasının etkisini küçümsememek gerek). Genç kuşak arasında daha yaygınlar. Bazılarının, doğrudan din felsefesi ile ilgilenmek yerine birinci ateistlerden politik ve ikinci ateistlerden din-eleştirisi genlerini miras aldıklarını düşünüyorum. Ayırt edici nokta olarak yaygın bir bilime aşırı güven ile karakterize edilebilirler. Fakat ateizmin felsefi ve entelektüel temellerine dair ciddi bilgi eksikleri mevcut.

Ben kendimi bu üç gruptan ayırmak adına felsefi ateist olarak tanımlıyorum. Din felsefesi ve ateizmin felsefi savunusunu öncelemeyi önemsiyorum. Ve açıkça konuşmak gerekirse dördüncü ateistlerin de felsefi ateistler ile özdeşlemesini ümit ediyorum. Elbette sınırını çizdiğim bu tasvirin birçok istisnai örneği olabilir veya başka türden eleştiriler gelebilir; ciddi bir teori inşa etme iddiasında da değilim. Fakat ülkemizde ateizmin felsefi savunusunu ortaya koyan kitapların sayısının çok olmayışının sebebi, bana, felsefi ateistlerin sayısının az olmasıymış gibi geliyor. (Felsefi ateistler tanımlaması üzerinde daha sonra daha çok duracağım. Diğer yandan tanıdığım diğer iki felsefi ateist arkadaşımla ortak bir kitap yazma üzerine bir süredir fikir alış verişinde bulunuyoruz fakat yakın zamanda zor gibi duruyor.)

Kitap listesine dönersek; Türkçe Analitik felsefeye dair raflarda yer alan kitapların ciddi bir bölümü analitik din felsefesi disiplinine dair metinlerden oluşuyor. Türkçe Analitik din felsefesi literatürünün böyle geniş olması oldukça güzel bir durum. Yazının başında sözünü ettiğim teistik felsefi ve entelektüel savunuların sayısının ateistik olanlara göre ezici bir şekilde daha çok olmasında özellikle İlahiyat Fakültesi’nde görevli akademisyenlerin epey etkisi var gibi duruyor. Önereceğim kitapların büyük bir kısmı bu değerli akademisyenlerin kaleminden çıkmıştır. Öneri listesinin sırası gelişigüzeldir ve öneri sıra ile okumanızı tavsiye ediyor değilim. Analitik din felsefesine ilginiz var ise bu kitapların hepsi için kitaplığınızda büyük bir yer ayırmanız tavsiye ediyorum.

  1. Ateizmin Yedi Türü – John Gray
  2. Dini Epistemoloji Nedir? – Musa Yanık
  3. Akıl ve İnanç: Din Felsefesine Giriş – Micheal Peterson & William Hasker & Bruce Reichenbach & David Basinger  
  4. Din Felsefesi Seçme Metinler– Micheal Peterson & William Hasker & Bruce Reichenbach & David Basinger 
  5. Din Felsefesi: İman Üzerine Rasyonel Düşünme -Stephen Evans & Zachary Manis 
  6. Allah’sız Ahlak Mümkün mü? – Enis Doko 
  7. Tanrı’yı Bilmek: Alvin Plantinga’nın Din Felsefesinde Tanrı ve Epistemoloji – Kemal Batak  
  8. Tanrı, Özgürlük ve Kötülük – Alvin Plantinga
  9. Tanrı’nın Bir Tabiatı Var mı? – Alvin Plantinga
  10. Naturalizm Çıkmazı: Dennett’ten Dawkins’e Yeni Ateizm’in Felsefi Temelleri ve Teistik Eleştirisi – Kemal Batak
  11. Din Felsefesine Dair Okumalar 1 – Recep Alpyağıl 
  12. Din Felsefesine Dair Okumalar 2 – Recep Alpyağıl  
  13. Evrim ve Tasarım – Recep Alpyağıl 
  14. Tanrı Var mı? – Richard Swinburne  
  15. Mucize Kavramı – Richard Swinburne
  16. İtiraflar – Augustine
  17. Analitik İslam Felsefesi – Anthony Robert Booth
  18. Din Dili – Turan Koç 
  19. John Hick’in Din Felsefesinde Kötülük Problemi ve Teodise Rafiz Manafov
  20. Din Felsefesine Giriş – Brian Davies  
  21. Din Felsefesi Dersleri – Georg Wilhelm Friedrich Hegel
  22. Din Felsefesi El Kitabı, ‘Tanrı’nın Varlığının Delilleri’ – Mehmet Sait Reçber  
  23. Tanrı’yı Bilmenin İmkanı ve Mahiyeti Mehmet – Sait Reçber 
  24. Euthyphron – Platon 
  25. Din Felsefesi: Klasik ve Güncel Meseleler – Paul Copan & Chad Meister  
  26. Dini Epistemolojiye Giriş: Tanrı İnancının Rasyonelliği – Nebi Mehdiyev  
  27. Klasik ve Çağdaş Metinlerle Din Felsefesi – Cafer Sadık Yaran 
  28. Kötülük ve Teodise – Cafer Sadık Yaran 
  29. İlahi Gizlilik – Yaşar Türkben 
  30. Din Felsefesi – Latif Tokat
  31. Düşünce Tarihinde Tanrı’nın Özgürlüğü Sorunu – İsmail Şimşek  
  32. Tanrı-Ahlak İlişkisi – Mehmet Aydın 
  33. Tanrı’nın Önbilgisi ve İrade Özgürlüğü – Fatih Özgökman  
  34. Tanrı, Ezelilik ve Zaman – Zikri Yavuz 
  35. Din Felsefesinde Çağdaş Tartışmalar – Michael Peterson & Raymond J. VanArraggon  
  36. Korkunç Kötülükler ve TanrıK – Ferhat Akdemir 
  37. Tanrı ve Evrim – Fatih Özgökman 
  38. Analitik Din Felsefesi/Alvin Plantinga – Ferhat Akdemir 
  39. Vahiy ve Mucize – Aydın Işık 
  40. İlahi Basitlik Bağlamında Tanrı’nın Bilinebilirliği – Mehmet Ata Az
  41. Ateizm: İnanma, İnanmama Üzerine Bir Tartışma – Robin Le Poidevin  
  42. Ateizmi Savunmak – Din Felsefesi’ne Giriş – Robin Le Poidevin  
  43. Başarısız Hipotez: Tanrı – Victor Stenger 
  44. Bilim Tanrı’yı Buldu mu? – Victor Stenger 
  45. Tanrısız Ahlak – Walter Sinnott-Armstrong 
  46. Tanrı’nın Alfabesi 1 – Mehmet Mirioğlu 
  47. Bilim ve Din – Ian G. Barbour 
  48. Bilim ve / veya Din – Kelly James Clark  
  49. Dini Çoğulculuk: John Hick’in Düşünceleri Etrafında Tartışmalar – Ruhattin Yazoğlu & Hüsnü Aydeniz  
  50. Dinsel Bilgi Sorunu – William T. Blackstone 
  51. Felsefi ve Deneysel Dayanaklarla Ölüm Sonrası Yaşam – Metin Yasa  
  52. Eskatolojik Açıdan Kişisel Özdeşlik Sorunu – Eyüp Aktürk 
  53. Tanrı ve Tasarım – Metin Pay 
  54. İnançların Gökkuşağı: Dinsel Çoğulculuk Üzerine Eleştirel Diyaloglar – John Hick  
  55. Süreç Teolojisi – John B. Cobb & David Ray Griffin 

Ankara Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nü bitirdi, Felsefe master eğitimine ise ara verdi. Etik, epistemoloji, din felsefesi ve meta-felsefe ile ilgilenir. Öğretmen olup, STK’larda görevlidir.

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.

Önceki Gönderi

Zamansızlığın Mümkünatına Bir Örnek Olarak Zorluk Kavramı – Arda Batın Tank

Sonraki Gönderi

Yarasa Olmak Nasıl Bir Şeydir? – Cal Flyn

En Güncel Haberler Analitik Felsefe:Tümü