Tanrı ve Zamanın B Teorisi – Alexander Pruss

/
282 Okunma
Okunma süresi: 2 Dakika
  • (1) Tüm gerçeklik, Tanrı’nın bakış açısından kusursuz/mükemmel bir şekilde bilinebilecek biçimdedir.
  • (2) Tanrı’nın bakış açısı ebedi, sonsuz ve zamansızdır.
  • (3) Bu nedenle tüm gerçeklik ebedi, sonsuz ve zamansız bir bakış açısıyla kusursuz/mükemmel bir şekilde bilinebilecek biçimdedir.
  • (4) Tüm gerçeklik ebedi, sonsuz ve zamansız bir bakış açısından kusursuz/mükemmel bir şekilde bilinebilecek şekildeyse, o halde zamanın B teorisi doğrudur.
  • (5) Öyleyse, zamanın B teorisi doğrudur.

Tüm bununla beraber (4) nolu öncülden pek emin değilim.


Çevirmen Notu:

McTaggart analitik felsefe geleneğinde zaman felsefesine dair görüşleri ile ön plana çıkan, ilk analitik filozoflardan biridir. O, zaman mefhumunu, A ve B Teorisi olarak ikiye ayırmış ve önce A teorisinin daha sonra ise B teorisinin gerçeklik ile uyumsuz olduğunu iddia ederek zamanın “gerçek dışı” olduğunu iddia etmiştir. Ancak ilerleyen yıllarda birçok analitik filozof, McTaggart’ın zamanın A ve B teorisini reddeden Zamanın Gerçek Dışılığı Argümanı‘ndan ziyade, hangi teorinin metafiziksel argümanlar ve fizik kuramları ile (Einstein’ın Özel Görelilik Kuramı veya Kuantum Mekaniği vb.) daha uyumlu olduğu üzerine odaklanmıştır.

Diğer yandan Pruss gibi birçok teist filozofun çoğunlukla zamanın A teorisini savunmaya eğilimli olduğunu düşünmemiz ilk bakışta makul görünür. Ancak aceleci davranmamız gerekiyor, Pruss başka bir blog yazısında A teorisinin yanlış olduğunu tek bir cümle ile açıkça ifade ediyor: “Geçmiş değişmez. Ancak eğer A teorisi doğruysa, geçmiş olaylar sürekli bir biçimde nesnel olarak yaşlanır, yaşlanır ve yaşlanır (geçmiş daha geçmişe gider ve daha da geçmişte kalır). Bu bir tür nesnel değişimmiş gibi görünüyor. Öyleyse, A teorisi yanlıştır.”

Tam bu noktada Pruss’un bu yukarıdaki argüman zincirinde neden (4) nolu öncüle özellikle dikkat çekmesi önemlidir. Zamanın B teorisi birçok alt biçimi olmasına rağmen zamanı kipli (geçmiş, şimdi ve gelecek) şekilde kabul etmek yerine öncelik ve sonralık ilişkisi çerçevesinde ele alır. Yani olaylar bir zamanlar var olan ama artık olmayan şeyler (geçmiş) veya şimdi var olmayan ama var olacak olan şeyler (gelecek) şeklinde değil, şeylerin arasındaki öncelik ve sonralık ilişkisiyle daha iyi anlaşılabilir. B teorisinin bir çok alt biçimi evreni ve evrenin içindeki şeylerin zamansal olarak sabit ilişkiler çerçevesinde kavramaktadır. B teorisinin bir yorumuna göre geçmiş artık var olmayan şey değil, “önceki”dir. Eğer bu doğruysa geçmiş dediğimiz önceki şey yok olmamış ve var olmaya farklı bir biçimde de olsa devam ediyor olabilir. Böylece de Tanrı tarafından hala bilinmeye devam ediliyor olabilirler.

Bağlantılı Diğer İçerikler

  1. Tanrı ve Zaman – Gregory E. Ganssle (Internet Encyclopedia of Philosophy)
  2. Zamanın A Teorisi’nin Fenomenolojisi – Quentin Smith
  3. Zaman Felsefesi: Zamanın A ve B Teorilerini Anlamak – Taner Beyter
  4. Gödel ve Zamanın Gerçekdışılığı – Edward Feser
  5. Zamanın Bir Başlangıcı Olmalı mıdır? – Zikri Yavuz
  6. Zamanın Gerçek Dışılığı – John Ellis McTaggart
  7. Zaman, Uzay ve Tanrı – Edwerd Feser
  8. Zaman Yolculuğu – Taylor W. Cyr
  9. Zaman Gerçek Mi? – Craig Callender
  10. Zamanı Tanrı Mı Yarattı? – William Lane Craig
  11. Zamanın Gizemi – Michael Strevens & Tim Maudlin
  12. Zaman Felsefesi ve Tanışma Toplantımız – Taner Beyter
  13. Bir McTaggart Savunusu – Alexander Pruss
  14. Tanrı ve Zamanın B Teorisi – Alexander Pruss
  15. Şimdicilik ve Haç – Alexander Pruss
  16. Şimdicilik (Presentism) ve Ex Nihilo Nihil Fit – Alexander Pruss
  17. Şimdicilik ve Kararlar Üzerine – Alexander Pruss
  18. İçsel Zaman ve Tanrı – Alexander Pruss

Alexander Pruss– “God and the B-theory of time”, Erişim Tarihi: (17.11.2020), Erişim Kaynağı: http://alexanderpruss.blogspot.com/2019/03/god-and-b-theory-of-time.html

Çevirmen: Taner Beyter

Ankara Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nü bitirdi, şu an Hacettepe Antropoloji öğrencisidir. Felsefe master eğitimine ise ara verdi. Etik, din, epistemoloji ve siyasetle ilgilenir. Öğretmen olup, STK’larda görevlidir.

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.

Önceki Gönderi

Felaket Kararları- Alexander Pruss

Sonraki Gönderi

Gerçekten Garip Olan Başka Bir Düşünce Deneyi – Alexandar Pruss

En Güncel Haberler Analitik Felsefe