Kendi Kendine Öğrenenler İçin Analitik Felsefe Okuma Listesi

/
971 Okunma
Okunma süresi: 9 Dakika

Başlarken: Çevirmen Notu

Ülkemizde ne yazık ki hem amatör hem de akademik anlamda felsefe ile ilk temas etme hususunda (istisnalar hariç elbette) epey yanlış yönlendirmeler mevcut. Kimileri Hegel, Heidegger ve Nietzsche gibi felsefecilerin epey kapsamlı ve zor metinlerini, kimileri 1984 veya Hayvan Çiftliği gibi edebiyat kitaplarını kimileri ise yoğun bir felsefe tarihi kitaplarından oluşan izlekleri öneriyor. Konu felsefe ile ilk temasın nasıl bir yol izlemesi gerektiği ise bize öyle geliyor ki bu üç öneri de korkunç derecede hatalı. (Hatta konu ister Analitik Felsefe ister kıta Felsefesi geleneği olsun bu durumda, pek bir farklılık olduğunu düşünmüyorum.)

Diğer yandan özel bir not düşmek isteriz ki, Felsefenin Başlangıç İlkeleri adlı kitap, felsefeye değil bir dönemin Marksist tarih ve materyalist anlayışı için ‘belki’ okunabilir. Kitabı Politzer’in öğrencilerinin kaleme aldığını ve birçok Marksist tarafından epey eleştirildiğini eklemek gerek. Ne felsefeye ne de Marksizm’e giriş için bu kitabın önerilmesi pek makul görünmüyor.

Okuma izleklerinin epey mühim olduğunu düşünüyoruz. Bu izleği okumadan önce veya okuduktan sonra, hazırladığımız diğer izleklere de bakabilirsiniz. Yani şu, şu, şu, şu, şu, şu ve şu.

Meksikalı bir felsefe profesörünün hazırladığı bu izleğin epey ilgi çekici olduğunu düşünüyoruz. İlk fark edeceğiniz şey şu ki, ülkemizdeki birçok felsefecinin yaptığı gibi araştırmacı veya öğrenciyi, felsefe tarihi ile boğmayan bir izlek hazırlanmış. Hatta, daha önce hem birçok felsefecinin hem de bizim iddia ettiğimiz gibi bu izleğin başlangıç seviyelerinde nereyse hiç felsefe tarihi önerisi yok. Olması gereken de bu gibi görünüyor; felsefe tarihi bir uzmanlık alanıdır ve ciddi birikim gerektirir, temel bazı kitaplar dışında, felsefeye yeni başlayan birini felsefe tarihi ile boğmak epey istenilmedik sonuçlara sebep olur. Dikkat edilirse, her seviyede görece çok yer kaplamadan ve ancak Seviye 5B bittikten sonra daha kapsamlı olarak felsefe tarihi önerisi veriliyor.

Dilimize çevrilen metinler için link verdik, eğer eksik ve yanlış olduğunu düşündüğünüz bir nokta varsa lütfen bize ulaşın.


  • Toplam süre: 3-4 yıl
  • Ayrılması gereken süre: Haftada 4 ile 6 saat arası
  • Genel talimatlar: Okumakta olduğunuz ilgili seviyedeki tüm okuma materyallerini bitirerek devam etmek zorunda değilsiniz (4A ve 4B, 5A ve 5B aynı anda birlikte okunabilir).
  • Her hangi bir uyarı yok ise seviye içindeki kitaplar karışık sırayla okunabilir.
  • Matematiksel bir arka planınız yoksa mantık ve metodoloji kitaplarının genellikle daha fazla zaman gerektirdiğini göz önünde bulundurun.
  • Önerilen materyallerin çoğu online olarak bulunabilir.
  • Etik, politika ve sosyal felsefe dahil değildir.
Ben Kimim?: Meksika'da yaşayan bir Mantık ve Epistemoloji profesörüyüm (@MetaEpistemic), farklı deneyim ve arka plana sahip öğrencilerimden bazıları benden analitik felsefe üzerine kısa bir okuma listesi istedi. Gördüğünüz gibi liste biraz kontrolden çıktı ama merak ve ilginiz karşılandığında istediğiniz zaman okumalarınızı durdurabilirsiniz. Umarım bu liste, söz konusu büyüleyici geleneği biraz daha yakından öğrenmek ile ilgilenen kişiler için yararlı olabilir.
Sorumluluk reddi: Önerilen materyallerin hepsini okumadım. Kitaplardan bazıları, özellikle Moisés Macías (@logicalanalysis), María Martínez ve Carlos Romero (@ckronosz) gibi meslektaşların tavsiyeleridir. Tüm başka önerilere açığız.

Seviye 0

Süre: 2 aya kadar

Hedef: İlk başlangıç olarak eğlenceli şeyler okuyun; illa ki felsefe olmak zorunda değil. Felsefenin bazı temel problemlerine aşina olmaya başlayın; geçmişte okuduysanız bu listedeki bazı kitapları atlayabilirsiniz. Diğer yandan eğer felsefi geçmişiniz hiç yoksa veya çok az bir birikiminiz varsa Crash Course in Philosophy oynatma listesini izleyin.

  • Taleb – The Black Swan
  • Barrow – The infinite book
  • Blackmore – Conversations on Consciousness
  • Tomasello – The Cultural Origins of Human Cognition
  • Smullyan – What is the name of this book?
  • Gladwell – Blink
  • Russell – Felsefe Sorunları
  • Baggini – The pig that wants to be eaten
  • Clark – Natural born cyborgs
  • Doxiadis – Logicomix
  • Bruce & Barbone – Batı Felsefesi’ndeki 100 Temel Mesele
  • Williamson – Tetralogue
  • Lakoff – Don’t Think of an Elephant.
  • Cornman & Lehrer – Philosophical Problems and Arguments
  • Dennett – Darwin’in Tehlikeli Fikri (bölüm 1)
  • Janik & Toulmin – Wittgenstein’s Vienna.
  • Gowers – Mathematics a Very Short Introduction
  • Warburton – Felsefenin Kısa Tarihi

Seviye 1: Çoğunlukla Giriş Seviyesindeki Ders Kitapları

Süre: 3 ila 6 ay arası

Hedef: Önceden bir bilgi sahibi olmayı gerektirmeyen kitapları okuyarak analitik felsefenin farklı alanlarındaki en önemli problemler hakkında genel bir fikir edinmek. En temel felsefe alanları hakkında bilgi edinmek.

  • Epistemoloji: Pritchard – What is this thing called knowledge?, Nagel – Knowledge a Very Short Introduction
  • Dil: Lycan – Philosophy of Language, Austin – How to do things with words
  • Mantık: Varzi – Outline of Logic, Priest – Mantık: Kısa Bir Giriş
  • Matematik: Linnebo – Philosophy of Mathematics, ch. 1-7, Shapiro – Thinking about Mathematics ch. 1-7.
  • Metafizik: Sider & Conee – Riddles of Existence, Garret – What is this Thing Called Metaphysics?
  • Zihin: Fesser – Philosophy of Mind
  • Bilim: Dewitt – Worldviews, Losee – Philosophy of Science a Historical Introduction.
  • Felsefi Metodoloji: Baggini – The Philosopher’s Toolkit
  • Felsefe Tarihi: Dicker – Hume’s Epistemology and Metaphysics

Seviye 2: Eksikleri Tamamlamak

Süre: 3 ila 6 ay

Hedef: Birkaç kitap daha okuyarak daha ileri düzeydeki meselelere geçiş yapmak için eksikliklerinizi tamamlamak.

  • Epistemololoji: Sosa – Epistemology.
  • Dil: Birner – Introduction to Pragmatics.
  • Mantık: Gamut – Logic, Language and Meaning v. 1.
  • Matematik: Russell – Introduction to Mathematical Philosophy, George & Velleman – Philosophies of Mathematics.
  • Metafizik: Brock & Mares – Realism and Anti-Realism, Koons – Metaphysics: The Fundamentals
  • Zihin: Ravenscroft – Philosophy of Mind, Crane – The Mechanical Mind
  • Bilim: Hempel – Philosophy of Natural Science, Hacking – Representing and Intervening.
  • Felsefi Metodoloji: Hacking – Olasılık ve Tümevarım Mantığına Giriş
  • Felsefe Tarihi: Dicker – Kant’s Theory of Knowledge
  • İnternet Felsefe Ansiklopedisindeki makaleler: (iep.utm.edu): Frege’s Philosophy of Language, A Priori and a Posteriori, Chinese Room Argument, The Hard Problem of Consciousness, “The Brain in a Vat” Argument, Internalism and Externalism in Epistemology, Internalism and Externalism in the Philosophy of Mind and Language, Theories of Explanation, The Infinite, Russell’s Paradox, Truth, Scientific Change, Modal Metphysics.

Seviye 3: Orta Düzey Ders Kitapları

Süre: 8 ila 12 ay

Hedef: Seviyede 1’de yer alan konulara daha ayrıntılı bir şekilde kavramak. Birinci dereceden mantığın meta-matematiğinin temellerini öğrenmek.

İsteğe Bağlı: Araştırmacı, ilgi çekici ve ilginç gördüğü takdirde bu ders kitaplarında alıntılanan bazı kaynakları kontrol etmek isteyebilir.

  • Epistemoloji: Pollock – Contemporary Theories of Knowledge, Skyrms – Choice and Chance.
  • Dil: McGinn – Philosophy of Language.
  • Mantık: Hunter – Metalogic.
  • Matematik: Shapiro – Thinking about Mathematics ch. 8, 9, 10 , Linnebo – Philosophy of Mathematics, ch 8, 9, 10, 11, 12. Pollard – Philosophical Introduction to Set Theory, Colyvan – An Introduction to the Philosophy of Mathematics.
  • Metafizik: Divers – Possible Worlds, Berto – Ontology and Metaontology
  • Zihin: Clark – Mindware, Cummins – Mental Representation, Fish – Philosophy of Perception
  • Bilim: Rosenberg – Bilim Felsefesi, Peter Godfrey Smith – Theory and Reality, Schrenk – Metaphysics of Science.
  • Felsefe Tarihi: Sluga – Gottlob Frege, Malpass – The History of Philosophical and Formal Logic.
  • Felsefi Metadoloji: Papineau – Philosophical Devices, Daly – An Introduction to Philosophical Methods,

Seviye 4A: Dersler (Ve Daha Fazlası)

Süre: 3 ila 6 ay arası (arzu edilirse 4B ile beraner okunabilir)

Hedef: Birkaç kitaptaki yeni fikirlere girişerek keyfinize bakın. Felsefe yapmak için gerekli olan matematiği biraz daha öğrenmek.

  • Millikan – Varieties of Meaning
  • Fodor – The Elm and the Expert
  • Kripke – Adlandırma ve Zorunluluk
  • Putnam – The Threefold Chord
  • Clark – Being There
  • Dennett – Sweet Dreams
  • Kornblith – Knowledge and its Place in Nature
  • Jackson – From Metaphysics to Ethics
  • Lewis – On the Plurality of Worlds
  • Felsefe Tarihi: Coffa – The Semantic Tradition
  • Felsefi Metodoloji: Steinhart – More Precisely

Seviye 4B: Stanford Felsefe Ansiklopedisi’nden Makaleler

Süre: 3 ila 6 ay (arzu edilirse 4a ile beraber okunabilir)

Hedef: Sıkıl (malısın). Aynı zamanda, Stanford Felsefe Ansiklopedisi’ndek makaleler (http://plato.stanford.edu) okuyarak birçok önemli tartışmadaki pozisyonlar hakkında fikir edinin. Makaleler ayrıntılı olarak çalışılmamalı (makalelerin % 100’ünü anlamak zorunlu değil), fakat birkaç tartışma hakkında genel bir fikir edinmek için okunmaları gerek. Kesinlikle hepsini bitir.

  • Metafizik: Identity over time, Free Will, Mereology, Nominalism, Essentialism, Essential vs. Accidental Properties, Transworld Identity, The Metaphysics of Causation, Intrinsic vs Extrinsic Properties, Events, Types and Tokens, Supervenience, Possible Objects, Possible Worlds, Actualism, Impossible Worlds, States of Affaires, Modal Fictionalism, David Lewis’s Metaphysics, Location and Mereology, Truth, Temporal Parts, Kişisel Özdeşlik, The problem of the many. (Ç.N.: Bize göre bunu da okumalısınız: Metafizik)
  • Epistemoloji: Naturalized Epistemology, Social Epistemology, Virtue Epistemology, Formal Epistemology, Foundationalist Theories of Epistemic Justification, Coherentist Theories of Epistemic Justification, The Analysis of Knowledge, Reliabilism, The Ethics of Belief, Evidence, Epistemic Contextualism, Epistemic Paradoxes, Epistemic Basing Relation, Internalistic vs Externalistic Conceptions of Justification, Epistemic Closure Principle.
  • Zihin: Externalism about mental content, The Mind/Brain Identity Theory, Bilinç, Functionalism, Teleological Theories of Mental Content, Intentionality, Mental Causation, Causal Theories of Mental Content, Representational theories of Consciousness, Consciousness: Higher Order theories, Qualia: The knowledge argument, Connectionism, The Language of Thought Hypothesis, Anomalous Monism. Zombies, Collective Intentionality, The Chinese Room Argument, Behaviorism, Dualism.
  • Bilim: Scientific Realism, Abduction, Constructive Empiricism, Models in Science, Scientific Progress, Structural Realism, Science and Pseudo-Science, Induction, Historicist Theories of Scientific Rationality, The Incommensurability of Scientific Theories, Scientific Progress, Scientific Explanation, Underdetermination of Scientific Theory, Scientific Reduction.
  • Dil: Philosophy of Linguistics, Reference, Rigid Designators, Theories of Meaning, Meaning Holism, Pragmatics, Two-dimensional Semantics, Descriptions, Convention, Anaphora, Logical Form, Non-existent objects, Metaphor, Indexicals, Propositions, Tense and Aspect, Innateness and Language.
  • Matematik: Naturalism in the Philosophy of Mathematics, Abstract Objects, Ontological Commitment, Formalism, Explanation in Mathematics, Constructive Mathematics, Philosophy of Mathematics, Fictionalism in the Philosophy of Mathematics, Set Theory, Continuum Hypothesis, Indispensability arguments, Frege’s Theorem and Foundations for Arithmetic, Principia Mathematica, Philosophy of Probability
  • Mantık: Classical Logic, Logical Consequence, Modal Logic, Free Logic, Relevance Logic, Intuitionistic Logic, Deontic Logic, Informal Logic, Temporal Logic, Inductive Logic, Many Valued Logic, Paraconsistent Logic, Logic and Artificial Intelligence, Non-Monotonic Logic, Dialtheism, Logical Pluralism, Epistemic Logic, The Logic of Conditionals, Quantifiers and Quantification.
  • Felsefe Tarihi: Gottlob Frege, Paul Grice, Bertrand Russell, David K. Lewis, Willard van Orman Quine, Wilfrid Sellars, Ludwig Wittgenstein, Vienna Circle, Rufolf Carnap, Karl Popper, Charles Sanders Peirce, Richard Rorty, Donald Davidson, George Edward Moore, John Langshaw Austin, Gilbert Ryle, Thomas Kuhn.

Seviye 5A: İleri Düzeyde Kitaplar

Süre: 8 ila 12 ay (arzu edilirse 5B ile beraber okunabilir)

Hedef: Durmayıp devam edin, artık geri dönmek için çok geç. Bu listedeki kitapların hepsi inceleme değildir, bazıları türden pozisyonları savunmaktadır (ve bazı ihtilaflı konuları tekrar ele alır.)

  • Epistemoloji: Stich – The Fragmentation of Reason, DeRose – The Case for Contextualism, Ghijsen – The Puzzle of Perceptual Justification.
  • Dil: Soames – Philosophy of Language, Stalnaker – Context.
  • Mantık: Sider – Logic for philosophy
  • Matematik: Shapiro – Philosophy of Mathematics: Structure, Maddy – Naturalism in Mathematics, Balaguer – Platonism and Anti-Platonism in Mathematics.
  • Metafizik: Lowe – A Survey of Metaphysics, Sider – The Tools of Metaphysics and the Metaphysics of Science, Bob Hale – Necessary Beings.
  • Zihin: Chalmers – The Conscious Mind, Siegel – The Contents of Visual Experience, Machery – Doing without Concepts.
  • Bilim: Suppes – Representation and Invariance of Scientific Structures ch. 1-4, Thagard – Computational Philosophy of Science, Van Fraassen – The Scientific Image.
  • Felsefe Tarihi: Soames – The Analytic Tradition in Philosophy vols 1, 2. Kneale – The Development of Logic, Feser – Scholastic Metaphysics.
  • Felsefi Metedoloji: DePaul – Rethinking Intuition, Bashour – Contemporary Philosophical Naturalism and Its Implications.
  • Serbestçe Seç (burada yer alanlardan biri seç): Pylyshyn – Computation and Cognition, Bennett & Hacker – Philosophical Foundations of Neuroscience, Jackendoff – Foundations of Language, Casullo – A Priori Justification, Lando – Mereology, Williamson – Modal Logic as Metaphysics, Priest – Beyond the Limits of Thought, Lange – An Introduction to the Philosophy of Physics, Carruthers – The Architecture of the Mind, Sider – Four Dimensionalism, Rescher – Epistemic Logic, Potter – Set Theory and its Philosophy, Lewis – Counterfactuals, Williamson – Vagueness.

Seviye 5B: Temel Kaynaklar

Süre: 8 ila 12 ay (arzu edilirse 5A ile beraber okunabilir)

Hedef: Derlemeler aracılığıyla her alandaki en önemli makaleleri okumak. Buradan dört alan seçin:

  • Epistemoloji: Sosa & Kim – Epistemology.
  • Dil: Martinich – Philosophy of Language.
  • Mantık: Jacquet – Philosophy of Logic.
  • Matematik: Putnam & Benacerraf – Philosophy of Mathematics
  • Metafizik: Sosa & Kim – Metaphysics.
  • Zihin: Chalmers – Philosophy of Mind,
  • Bilim: Lange – Philosophy of Science an Anthology.

Tebrikler başardınız! Artık bir Analitik Filozofsunuz! (Wittgenstein’ın Tractatus’unu hiç okumamış olsanız bile) Şimdi başka felsefi şeyler öğrenmeye başlayabilirsiniz. Belki Erken Dönem Modern Felsefe Tarihi veya Post-Yapısalcılık! Veya hepsini atlayabilir ve bu tabloyu takip edebilirsiniz.

Nereden devam edelim? Eksiği olan bir öneri listesi

  • Metafizik: Ruth Barcan – Modalities, Sider – Writing the Book of the World, Ladyman – Everything Must Go, Sider – Four Dimensionalism, Mumford – Powers, Stoljar – Physicalism, Schmitt – Socializing Metaphysics, Maudlin – The Metaphysics Within Physics, Williamson – Modal Logic as Metaphysics.
  • Zihin: Millikan – Language, Thought and Other Biological Categories, Fodor – The Language of Thought, Fodor – The Modularity of Mind, Block – Consciousness Function and Representation, Dretske – Naturalizing the Mind, Clark – Supersizing the Mind, Carruthers – The Architecture of the Mind, Searle – Intentionality, Stich – From Folk Psychology to Cognitive Science, Dennett – The intentional Stance, Clark – Associative Engines, Ludlow & Nagasawa – There’s Something About Mary, Perry – Knowledge, Possibility, and Consciousness, Margolis – Concepts..
  • Mantık: Manzano – Model Theory, Kozen – Automata Theory, Priest – In Contradiction, Beall & Restall – Logical Pluralism, Garson – What Logics Mean, Popkorn – First Steps in Modal Logic, Van Benthem – Modal Logic for Open Minds, Rayo – Absolute Generality, Priest – An Introduction to Non-Classical Logics, Priest – Beyond the Limits of Thought.
  • Epistemoloji: Haack – Evidence and Enquiry, Williamson – Knowledge and its Limits, Greco – Knowledge as Achievement, Goldman – Epistemology and Cognition, Stanley – Knowledge and Practical Interest, Bonjour – The Structure of Empirical Knowledge, Lackey – The Epistemology of Testimony, Rorty – Philosophy and the Mirror of Nature, Craig – Knowledge and the State of Nature, DeRose – Skepticism, Plantinga – Warrant and Proper Function, Knobe & Nichols – Experimental Philosophy.
  • Matematik: Maddy – Second Philosophy, Hartry Field – Science Without Numbers, Lakatos – Proofs and Refutations, Cohen – Set Theory and the Continuum Hypothesis, Maddy – Believing the Axioms.
  • Dil: García-Carpintero & Maciá – Two Dimensional Semantics, Yablo – Aboutness, Stalnaker – Context, Keefe – Theories of Vagueness, Dummett, Along & Leonardi – The Philosophy of David Kaplan, Soames – Beyond Rigidity, Lewis – Convention, Brandom – Making it Explicit, Grice – Studies in the way of words.
  • Bilim: Goodman – Fact, Fiction and Forecast, Maudlin – Philosophy of Physics, Sterlny – Sex and Death, Popper – The Logic of Scientific Discovery, Feyerabend – Against Method, Cartwright – The Dappled World, Kitcher – Science Truth and Democracy, Laudan – Progress and its Problems.
  • Çok yönlü: Turri – Virtue Epistemology (Epistemology), Chalmers – Metametaphysics (Metaphysics), Correia & Schneider – Metaphysical Grounding (Metaphysics), Landry & Rickles – Structural Realism (Science), Margolis – Concepts (Mind), Lindström – Logicism, Intuitionism, and Formalism (Math), Jokic – Time, Tense and Reference (Language).
  • 20 yy. ilk yarısından klasikler: Frege – Aritmetiğin Temelleri, Anscombe – Intention, Wittgenstein – Tractatus, Wittgenstein – Felsefi soruşturmalar, Sellars – Empiricism and the Philosophy of Mind, Russell & Whitehead – Principia Mathematica, Russell – The Principles of Mathematics, Carnap – The Logical Construction of the World, Carnap – Meaning and Necessity, Quine – Word and Object, Quine – Ontological Relativity, Quine – From a Logical Point of View.

Anonim-Analytic Philosophy Reading List for the Self Taught“, (Erişim Tarihi: 23.021.2021)

Çevirmen: Taner Beyter

Ankara Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nü bitirdi, şu an Hacettepe Antropoloji öğrencisidir. Felsefe master eğitimine ise ara verdi. Etik, din, epistemoloji ve siyasetle ilgilenir. Öğretmen olup, STK’larda görevlidir.

2 Yorum

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.

Önceki Gönderi

Ontolojik Argüman Üzerine Leftow'a Yanıt - Jonathan David Garner

Sonraki Gönderi

Tanrı ve Bilinç Hakkında Jeffrey Jay Lowder'a Cevap - Jonathan David Garner

En Güncel Haberler Analitik Felsefe